A defining moment

Alt er stort her i USA. Alt er supersized, og less is not more. Så også med dei politiske debattane i valgkampen, og igår kveld gjekk den første verkeleg store direktesendte tv-debatten på CNN mellom Barack Obama og John McCain av stabelen. Oppladinga starta ein time før startskuddet gjekk, med nedtelling til debattstart på skjermen. Når klokka omsider slo ni, var det høgtidsstemning i stova når den ærverdige herremannen Jim Lehrer prega av stundens alvor ønska velkommen til debatt. Dette var verkeleg ei tv-sending utanom det vanlege. I over 90 minutter samanhengande pågjekk debatten, heilt uavbrutt av dei sedvanlege reklamepausane kvart tiande minutt. Og publikum var godt dressert, dei fekk kun lov til å klappe når kandidatane gjorde sin entré på scenen, etterpå var det ikkje eit knyst å høyre fra salen. 

Denne første tv-debatten mellom presidentkandidatane skulle opprinneleg dreie seg om utanriks- og sikkerhetspolitiske spørsmål. Dei siste vekers hendingar nødvendiggjorde imidlertid ei endring av planen, og den første halvdelen av debatten omhandla krisen i det amerikanske finansmarkedet. Barack Obama kom best ut i starten. Han såg rett inn i kamera og proklamerte at «this is a defining moment of our time». Han var tydeleg på offensiven når han snakka om finanskrisen, og han retta fokuset mot Main Street heller enn Wall Street. Mange vanlege arbeidstakarar har ei lita finanskrise på slutten av kvar månad, sa han mellom anna, og anklaga McCain for å ville gi millionar i skattelette til dei rikaste. McCain på si side messa vidare om at «we gotta fix the system», og «we gotta cut spending!» Løysinga hans på dei økonomiske problemene er å bruke mindre statlege penger og å kutte skattane. Ingen av dei svara direkte på om dei kjem til å støtte den gigantiske redningsplanen til Bush-administrasjonen eller ikkje. Obama fekk inn eit par gode poeng, blant anna at McCain har vore enig med Bush i 90% av tilfellene dei siste åra og dermed er lite truverdig som talsmann for ein ny politisk kurs. Som svar til McCain si oppfordring om å kutte pengebruken, svara Obama at ein eminent måte å spare pengar på er å få slutt på den pengeslukande krigen i Irak. 

Det bringer oss over på det neste temaet i debatten: utanriks- og sikkerhetspolitikk. John McCain er ein krystallklar tilhengar av krigen i Irak, og han kvikna også tydeleg til når temaskiftet var eit faktum. Me vinner krigen i Irak, og me kjem til å komme heim med seier og ære, sa han med stor overbevisning. Han påpeika også at han heile tida var tilhengar av «The Surge», den store økninga i amerikanske styrker som har lykkast i i stabilisere situasjonen i Irak den siste tida. Obama brukte eit pedagogisk grep debatten i gjennom ved at han påpeika saker der han og McCain er fundamentalt uenige. Irak er ei av dei sakene. Obama var motstandar av krigen heilt fra begynnelsen av, noko han bruker som bevis for si dømmekraft. Han meinar at grunnlaget for Irak-krigen var fullstendig fråverande (noko ettertida har gitt han rett i), og at dette har vore ei uklok og kostbar affære for USA. Militæret må brukast på ein klok måte, sa Obama igår. Mean det for McCain er utenkeleg å trekke seg ut av Irak før seieren er eit uomtvisteleg faktum, meinar Obama at krigen var eit stort feilgrep fra starten av og vil avslutte krigen på ein ansvarleg måte ved tilbaketrekning innan 16 månadar. 

Når det gjeld krigen i Afghanistan, er kandiatane meir på linje. Obama meinar at forsterking av styrkane i Afghanistan er nødvendig for å få kontroll over situasjonen. Krigen mot terror starta, og må slutte, i Afghanistan, sa han igår. Han meiner situasjonen har forverra seg fordi ein altfor stor andel av dei amerikanske styrkene er opptatt i Irak. McCain tala varmt for økte styrker og ein ny strategi i Afghanistan, men gir ikkje på same måten uttrykk for samanhengen mellom desse to krigane. Strategien ovanfor land som Iran, Nord-Korea og Russland tydeleggjorde også dei utanrikspolitiske forskjellane mellom kandidatane.  Obama ønsker dialog, og meinar at problemer ikkje kan løysast før ein begynner å snakke saman. McCain er sterkt imot dialog utan at bestemte vilkår er oppfylt i forkant. This is dangerous! sa han og sikta til Obama sin utanrikspolitikk. McCain spelar kraftig på si lange erfaring innan utanrikspolitikken, og droppar stadig navn på statsmenn han har møtt og land han har besøkt. Han påpeikar at han har vore involvert i alle viktige utanriksspørsmål dei siste 20 åra, og meinar dette talar for seg sjølv. 

Så kven sto igjen som vinnar etter denne viktige debatten..? Dei fleste meinar at det enda uavgjort. Ingen knockout i første debatt, skriv CNN på nettsida si. Ein god kveld for McCain, men betre for Obama, uttalar den lokale avisa The Boston Globe. Dei fleste er enige om at Obama var hakket hvassare under økonomidelen av debatten. Det er eg heilt enig i. Obama var mest poengtert i starten av debatten, og gjekk rett på sak med ei punktvis opplisting av kva ein økonomisk kriseplan bør innehalde. Trass i iherdige forsøk på å distansere seg fra den sittande republikanske regjeringa, er det vanskeleg for McCain å unngå å vere på defensiven i denne saka. McCain kom imidlertid sterkare tilbake når debatten skifta over til hans favorittfelt, utanrikspolitikk. McCain har overlegen ekspertise og erfaring på dette feltet, men Obama demonstrerte solid kunnskap og lot seg ikkje vippe av pinnen til tross for at McCain tok i bruk samtlige hersketeknikkar i boka. McCain sin overtydelege strategi var å stille eit stort spørsmålsteikn ved om Obama er klar for presidentansvaret, og han underbygde dette med stadig å seie «Obama forstår ikkje..» eller «det som senator Obama ikkje ser ut til å forstår, er at…» Det er uklart korleis denne strategien vil slå ut hos sving-velgarar. Kanskje virkar hans forsøk på å framstå som mest presidentaktig, mest «commander in chief», men det er også ein mulighet for at han framstår som belærande. Han spelar uhemma på folk sine følelsar når det gjeld krigen, og forteller nærmast på presenilt vis dei same historiane om og om igjen. For min del blir det i meste laget når han endå ein gong forteller om armbåndet fra den drepte Irak-soldaten han bærer med seg, eller når han endå ein gong viser til sine tankar «når han kom ut fra fengselet».  Eg synest også at hans manglande vilje til dialog med andre land og regimer er skremmande. «The silent treatment» har ikkje direkte vore ei suksessoppskrift så langt. Utsagn som at «eg såg Putin inn i augene og såg tre bokstavar: KGB» bringer tankane tilbake til den kalde krigen og kan umulig gi grunnlag for eit godt samarbeidsklima supermaktene imellom. 

Totalt sett må det seiast at begge gjorde ein rimeleg god figur under debatten. Det var ingen store tabbar, begge fekk tydeleg fram meiningane sine, og det var ein disiplinert og forholdsvis lite skitten debatt. Men det er klart at mangelen på ein klar vinnar favoriserer Obama i større grad enn McCain. For det første fordi valgkampens momentum har vore i favør av Obama dei siste to vekene, og han har opparbeida seg ei knapp leiing på meiningsmålingane.  For det andre fordi kveldens hovudtema utanrikspolitikk var forventa å vere klar heimebane for McCain. Nerva i valgkampen er fortsatt i høgspenning. Kva amerikanarane bestemmer seg for den 4.november vil få betydning for oss alle. Så om ikkje denne debatten klargjorde utfallet, er det likevel ingen tvil om at denne valgkampen er eit «defining moment» for vår tid.

Stikkord: , , ,

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s


%d bloggarar likar dette: